Filozofia — arkusze maturalne

Arkusz filozofii PR (180 min, 60 pkt) zawiera ok. 20 zadań. Większość opiera się na fragmentach klasycznych tekstów filozoficznych: dialogi Platona, Etyka Arystotelesa, Wyznania Augustyna, Medytacje Kartezjusza, Krytyka czystego rozumu Kanta, Tako rzecze Zaratustra Nietzschego, fenomenologia Husserla. Zadania: identyfikacja autora i nurtu, interpretacja pojęć, porównanie stanowisk, oraz na końcu wypracowanie filozoficzne (ok. 300 słów, do 25 pkt).

Wypracowanie filozoficzne to NAJWYŻEJ punktowany element — wymaga odwołania do co najmniej 2 filozofów, omówienia kluczowych pojęć, własnej oceny stanowisk. Bez wypracowania tracisz prawie połowę punktów arkusza.

Filozofia nagradza ZNAJOMOŚĆ KONKRETNYCH KONCEPCJI, nie ogólników. Stwórz sobie tabelkę 20 najważniejszych pojęć: idea (Platon), forma/materia (Arystoteles), Bóg-zegarmistrz (deizm), rzecz w sobie (Kant), wola mocy (Nietzsche), egzystencjalizm (Sartre), absolut (Hegel). Przy każdym pojęciu — definicja w jednym zdaniu + autor + nurt + 2 cytaty.

Wypracowanie filozoficzne: zacznij od planu (5 min) — teza, 2 koncepcje filozoficzne, kontrargument, wniosek. Każdy akapit = jedna koncepcja z konkretnym filozofem. Bez konkretnego filozofa = 0 pkt z merytoryki.

Cztery błędy: 1) Mylenie nurtów — racjonalizm (Kartezjusz, Spinoza) vs empiryzm (Locke, Hume) — to fundament. 2) Pomijanie kontekstu historycznego (Kant po Hume'ie, Nietzsche po Hegelu). 3) W wypracowaniu — pisanie o filozofii ogólnie zamiast o konkretnym filozofie z konkretną tezą. 4) Mylenie nominalizmu z uniwersalizmem (debata średniowieczna).

Plan 180 min: 5 min przegląd, 60 min na zadania z analizą źródeł (zwykle 5–6 zadań w wiązkach), 80 min na wypracowanie filozoficzne (15 plan + 50 pisanie + 15 korekta), 35 min rezerwy. Zostaw wypracowanie na ostatnie 90 min — wymaga koncentracji i odwołania do konkretnych filozofów, których wcześniej rozpoznałeś w zadaniach.

F2023 zwiększyła udział filozofii współczesnej (Wittgenstein, Foucault, Habermas) kosztem niektórych tradycyjnych zagadnień. Czas i punktacja niezmienne (180 min, 60 pkt). Arkusze F2015 wciąż są wartościowym treningiem klasyki — Platon, Arystoteles, Kant są niezmienni od 25 wieków.

Po arkuszach trenuj na naszej platformie analizę tekstów filozoficznych z 4 epok. Każdy filozof ma osobny dział z biografią, kluczowymi tezami, cytatami. Informator CKE z 2024 r. zawiera pełną listę filozofów obowiązujących na maturze (ok. 25 nazwisk od Talesa po Sartre'a).